HERNANDO CALVO OSPINA NED, dünya çapýnda 6,000 projeyi koordine etmek için Demokrasi Projeleri Veritabaný hazýrladý. CIA’nin halefleri ve iþbirlikçileri Açýk ve Gizli Ýstikrarsýzlaþtýrma için devrede CIA’nin 35 yýllýk uluslararasý manipülasyonlarý ortaya çýktýðýnda baþkan Ronald Reagan, daha fazla bir ihtiyat ve daha az ihtilaflý bir enstrüman olarak Demokrasi için Ulusal Baðýþ kurumunu kurdu.Bu kurum CIA ile ayný amaca sahipti - dost olmayan ülkeleri içerdeki muhalifleri destekleyerek istikrarsýzlaþtýrmak...
Yazar Hernando Calvo Ospina, Le Monde Diplomatique.
De mokrasi için Ulusal Baðýþ Kurumu (NED) görünürde insan haklarýný ve demokrasiyi desteklemek üzere kar amacý gütmeyen bir organizasyon olarak 1983’te oluþturuldu. Ýlk baþkaný tarihçi Allen Weinstein 1991’de Washington Post’a þu itirafta bulundu: “Bu gün yaptýklarýmýzýn çoðu 25 yýl önce CIA tarafýndan gizlice yapýlýyordu.” (1)
NED’in kurulmasýndan uzun süre önce ayný gazete, 1967’de CIA’nin yabancý ticaret birliklerini, kültürel organizasyonlarý, medyayý ve ünlü entelektüelleri nasýl desteklediðini ortaya çýkardý. 2005’te bir röportajda þirketteki eski bir ajanýn bana dediði gibi: “CIA sadece kaðýt üzerinde olan diðer ýsmarlama entiteleri kullandýðý gibi bilinen Amerikan kuruluþlarýný kullandý.”
1947’de kurulduðu günden beri böyle iþler icra etmesinin CIA’nin görevi olduðunun bilincinde olmasýna raðmen baþkan Lyndon Johnson baský altýnda bir tahkikat için emir verdi. Agee: “II. Dünya Savaþý’nýn sonrasýnda demokratik müttefiklerimize gelen tehditlerle yüzleþildiðinde ve politik desteði kanalize etmek için herhangi bir mekanizma olmadýðýndan ABD politika yapýcýlarý gizli araçlara baþvurdular, gizlice Avrupa’da kuþatma altýnda olan gazete ve partileri desteklemek için danýþmanlar, araç gereçler ve para gönderdiler” dedi. (2) Soðuk savaþýn baþlangýcýnda Sovyetler Birliði’nin ideolojik etkisini yok etmek zorunda idiler.
Desteklenen örgütler ABD çýkarlarýna uygun bir iklim yaratýrlarken kimi kez dost hükümetlere yönelik muhalefeti zayýflatmada hatta yok etmede baþarýlý oldular. Baþkan João Goulart’ý (Brezilya’da 1964’te baþarýya ulaþan askeri darbeden önceki son sol düþünceli baþkan) deviren 1964’teki darbe gibi darbeler vardý. 1973’te Þili devlet baþkaný Salvador Allende’ye karþý yapýlan darbe ABD hükümetinin böyle metotlarý terk etmediðini gösterdi. Agee: “Orduya zemin hazýrlamak için sivil toplumdaki öncü örgütleri ve medyayý finanse ettik ve yönlendirdik. Allende’ye karþý yapýlan darbe Brezilya’daki darbenin geliþtirilmiþ bir versiyonuydu” þeklinde açýklama yaptý.
Düþüncelerin Savaþý
1975’te CIA senato tarafýndan kovuþturuldu, özellikle de Patrice Lumumba, Allende ve Fidel Castro’nun da aralarýnda olduðu dünyanýn dört bir yanýndan politik liderlere karþý gerçekleþtirilen komplolara CIA’nin katýlýmý konusunda soruþturma derinleþtirildi. Sosyal örgütlere nüfuz etme stratejisi ciddi olarak yerinde kalmasýna raðmen Afrika ve Latin Amerika’daki devrimci hareketlerin baþarýsý, ABD’yi taktiklerin karþýt üretici olduklarýný fark etmeye zorladý. Bu yüzden “düþüncelerin savaþýný devam ettirmek için Johnson yönetimine deniz aþýrý faaliyetleri açýkça destekleyebilmek için kamusal-özel bir kuruluþ kurmalarý tavsiye edildi.” (3)
1979’da kurulan ve birlik liderleri, çalýþanlarý, muhafazakâr akademisyenler ve dýþ politika ile baðlantýlý kuruluþlardan oluþan Amerikan Politika Vakfý, Demokrat ve Cumhuriyetçi partilerin ortak bir koalisyonudur. Bu koalisyon dört önemli politik partinin soðuk savaþa cevap olarak hükümet destekli vakýflar kurduðu Almanya’da geliþtirilen bir modelden hareketle oluþturuldu. Almanya’da kurulan bu vakýflarýn en önemlisi Hýristiyan Demokrat Birliði’ne baðlý olan Konrad Adenauer Vakfý’dýr. (4)
Ocak 1983’te Baþkan Ronald Reagan sonucunu; Ýngiliz parlamentosundaki bir konuþmasýnda “demokrasi altyapýsýný güçlendirmek” ve “ABD’nin bu sürece (küresel düzeydeki demokrasi kampanyasýna) daha iyi nasýl katkýda bulunabileceðini belirlemek” için düzenlenmiþ bir süreç olarak tarif ettiði gizli yönerge NSDD—77’yi (Ulusal Güvenlik Karar Direktifleri) imzaladý. (6) Yönerge “iþçiler, iþadamlarý, üniversiteler, hayýrsever kurumlar, politik partiler, basýn gibi Amerikan toplumunun parçalarý ile yakýn iliþki çaðrýsýnda bulunduðu kadar diplomatik, ekonomik ve askeri dýþ politika çabalarý” arasýnda da yakýn iþbirliði çaðrýsýnda bulunuyordu.
Reagan, Kongre’ye bir AFP, Demokrasi Programý, önerisi sunduðunda yönerge ile ilgili sessiz kaldý. 23 Kasým 1983’te gerçekleþen bir olay NED’in (Demokrasi için Ulusal Baðýþ) kurulmasýný onayladý. Aralýk ayýnda Beyaz Saray’daki bir seremonide þunu ilan etti: “Bu program gölgeler içinde saklanmayacak. Ben gururla projektörün alanýnda duracaðým. Ve tabiî ki bu kurum kendi ulusal çýkarlarýmýzla uyum içinde olacaktýr.” (7)
Sandinista karþýtý * dolarlar
NED kendisinin yönetiminden sorumlu olan dört esas örgütten oluþturuldu. Bir tanesi zaten vardý: Serbest Ticaret Birliði Müessesesi, AFL-CIO ticaret birliði federasyonunun bir koluydu ve sonradan Amerikan Uluslar arasý Ýþçi Dayanýþmasý Merkezi’ne dahil edildi. NED’i oluþturan diðer örgütler; ABD Ticaret Odasý’nýn bir þubesi olan Amerikan Özel Giriþim Merkezi, Ulusal Cumhuriyetçi Dýþ Ýþler Kurumu ve Ulusal Demokrat Dýþ Ýþler Kurumuydu.
Legal olarak bir sivil toplum örgütü olmasýna raðmen kullanýmý Kongre onayý gerektiren Dýþiþleri Bakanlýðý hazinesinden finanse edildi. Hükümetin herhangi resmi bir sorumluluðu kabul etmemesine izin verdiði gibi bu ek bir stratejik avantaj sunuyordu. Eski Dýþiþleri yetkilisi William Blum’ýn dediði gibi: “sivilliðe dikkat edin—bu dýþarýda resmi ABD hükümet ajansýnýn sahip olamayacaðý mutlak bir güvenilirliði sürdürmeye yardým ediyor.”
Ekim 1986’da Reagan yönetimi, kokain trafiðinden gelen paralarý kullanarak Nikaragua’daki Sandinista hükümetine karþý ayaklanmayý illegal bir þekilde finanse ettiði ifþaatý tarafýndan sallandý. Tesadüfen Albay Oliver North tarafýndan koordine edilen ve Ulusal Güvenlik Konseyi tarafýndan onaylanan operasyon Demokrasi Programý olarak adlandýrýldý. NED, kilit rolü oynadý. Fakat soruþturma; NED oluþturulmasýndan 1987’ye kadar önemli bir CIA yetkilisi ve Ulusal Güvenlik Konseyi’nin istihbarat direktörlüðünün bir üyesi olan Walter Raymond tarafýndan denetlenmesine raðmen bu “STK”nýn müdahalesinden çok daha fazla Nikaragua’nýn karþý devrimcileri Kontranýn finanse edilmesiyle ilgilendi.
Kübalý Amerikalýlar Ulusal Vakfý, Ulusal Güvenlik Konseyi tarafýndan NED ile ayný zamanda kurulan aþýrý Castro karþýtý bir örgüttür. Vakfýn baþkaný Jorge Mas Canosa: “NED Ronald Reagan’ýn Demokrasi Programý’ný miras aldý ve KAUF’unda aralarýnda olduðu bir çok Latin Amerikalý gruba destek saðladý” dedi. Küba’nýn özgürleþmesine giden yolun Nikaragua’dan geçtiðine ikna olmuþ olan KAUF kendini Sandinista karþýtý mücadeleye adamýþtýr. Mas Canosa: “Bu iþbirliði CIA’nin eski operasyonlar direktör yardýmcýsý ve CIA’nin gizli operasyonlar bölümünün baþý Theodore Shackley’in vakýf üyelerinden Merkezi Amerikan politikasýný desteklemelerini istemesinden itibaren baþladý” dedi.
1987’de kontra skandalý sýrasýnda NED, Nikaragua’nýn daimi insan haklarý komisyonunun da olduðu Sandinista karþýtý bir cepheyi finanse etti. Bu destek Washington tarafýndan tercih edilen ve “baðýmsýz” La Prensa gazetesinin sahibi Violeta Chamorro’nun 1990’da baþkanlýðý kazanmasýna yardým etti.
Bir sivil toplum haçlý seferi
NED, parayý kanalize etme, STK’lar kurma, seçim manipülasyonu yapma ve medya üzerinden beyin yýkama yeteneðini CIA’nin uzun tecrübesine, Dýþiþleri Bakanlýðý’nýn dýþ yardým ajansý USAÝD ve ABD’nin dýþ politikasýna ortaklýk eden (aralarýnda John Negroponte, Jeane Kirkpatrick ve Francis Fukuyama’nýn olduðu) muhafazakâr elitin üyelerine borçludur. Terörizm dýþýnda Reagan yönetimi “kendini dünya genelinde muhalif ve reformcularýn ihtiyaçlarýna doðrudan bir cevap gibi sunduðundan emperyalizm suçlamasýndan kurtulan insan haklarý ve demokrasi için bir sivil toplum haçlý seferi”ni yönettiði doðu Avrupa’da da benzer metotlarý kullandý. (8) Burada yönetenler ile yönetilenler arasýndaki boþluk NED ve onun örgütler aðý için para kullanmayý ve binlerce sözde muhalif üretimi için reklam yapmasýný kolaylaþtýrdý. Rejim deðiþikliðinden sonra bu muhalif birey ve gruplarýn pek çoðu buharlaþtý.
Tarihi baþarýlardan biri Polonya’da gerçekleþendi. 1984 gibi erken bir dönemde NED, hepsi “baðýmsýz” olan ticaret birlikleri, gazeteler ve insan haklarý gruplarý kurmak için doðrudan para daðýtýyordu. 1989 parlamento seçimleri için NED’in doðrudan 2.5 milyon dolar teslim ettiði ABD’nin güçlü bir müttefiki olan Dayanýþma hareketinin lideri Lech Walesa 1990’da baþkan seçiliyordu.
Sovyetler Birliði’nin çöküþü NED’in global ölçekte yayýlmasýnýn baþlangýcý oldu. Para ve uzmanlýðýný Afrika’daki, Latin Amerika’daki, Asya ve doðu Avrupa’daki 90 ülkenin toplum, ekonomi ve politik meselelerine müdahalede bulunmak için harekete geçirdi. Gerald Susman’ýn vurguladýðý gibi “seçim müdahaleleri ABD’nin küresel politika hedefleri için hayati önemdedir.” NED ve diðer ABD örgütleri tarafýndan gerçekleþtirilen “demokrasi inþasý” çok rafinedir: “CIA’nin tipik bir þekilde 1940’lardan 1970’lere kadar istikrarsýzlaþtýrma baskýnlarý gerçekleþtirdiði gizli ve açýkçasý saldýrgan tavrý þimdinin seçim manipülasyonlarý þekilleri ile kýyaslandýðýnda, manipülasyon, çoðunlukla sosyal olaylarýn yanlýþ yorumlanmasý ve ahlaki drama olarak idare edilmektedir.” (9)
Haiti’deki 1990 seçimleri esnasýnda NED, eski bir dünya bankasý yetkilisi olan Marc Bazin’in adaylýðý için 36 milyon dolar harcadý. Buna karþýn Jean-Bertrand Aristide, sadece NED ve USAÝD tarafýndan finanse edilen bir medya kampanyasýndan sonra 1991’de devrilmek üzere seçildi.
Ýlk on yýlýnda NED, 1,500 ABD destekleme projesi arasýnda 200 milyon dolar paylaþtýrdý. (10) 1988’den beri Venezüella’ya özel bir ilgi göstermektedir. Philip Agee: “Bolivarcý devrime karþý sessiz bir operasyon vardý. Bu operasyon baþkan Clinton döneminde baþladý ve II. George Bush zamanýnda yoðunlaþtýrýldý. Bu Sandinistalara karþý yürütülen kampanyaya benziyordu fakat þimdiye kadar terörizm ve ekonomik ambargo uygulanmadý: demokrasi teþviki, seçimleri gözleme ve sosyal hayatý destekleme þeklinde gerçekleþti” dedi. ABD’li avukat Eva Golinger resmi belgelerden 2001 ila 2006 arasýnda NED ve USAÝD’in Venezüellalý muhalif gruplara ve özel medyaya 20 milyon dolardan daha fazla para verdiklerini keþfetti. (11) 25 Nisan 2002’de The New York Times Kongre’nin, NED’in Venezüella bütçesini baþkan Hugo Chávez’e karþý giriþilen baþarýsýz darbeden birkaç ay önce dörde katlama emri verdiðini ortaya çýkardý.
Küba karþýtý kampanya
Fakat NED’in en yoðun kampanyasý; 1996’dan beri USAÝD tarafýndan 65 milyon dolarýn daðýtýldýðý, “demokratik bir dönüþüm”ü teþvik etmek için 20 yýllýk bir sürede 20 milyon dolar daðýttýðýna inanýlan Küba hükümetine karþý verilen kampanyaydý. Demokratik seçimlere aþýrý ihtiyaç olduðu ile ilgili devam eden ýsrara karþýn resmi belgeler açýkça seçimlerden çýkacak sonucun ABD hükümeti tarafýndan arzu edilen olmasý gerektiðini belirtiyor. Nerdeyse bütün fonlar ABD ve Avrupa’da bulunan örgütlerin ellerindedir. Polonya, Romanya ve Çek Cumhuriyeti hükümetleri Küba üzerinde uluslar arasý baskýya öncülük etmelerinin karþýlýðý olarak bu fonun büyük bir kýsmýný elde ettiler. Laura Wides-Munoz’a göre (Associated Press, 29 Aralýk 2006) NED 2005’te onlara 2.4 milyon dolar ödedi.
Washington’un demokrasiden anladýðý seçimlerle iþ çevrelerinin el ele yürümesidir. Ocak 2004’teki halka hitabesinde baþkan Bush, Kongre’den “Demokrasi için Ulusal Baðýþ Kurumu’nun bütçesini iki katýna çýkarmasýný ve onun yeni çalýþma alanýný; Ortadoðu’da özgür seçimlerin, iþçi sendikalarýnýn, serbest pazarlarýn ve özgür basýnýn geliþtirilmesine yoðunlaþtýrmasýný” isteyeceðini ilan etti, ideolojik çalýþma askeri iþgale eþlik edecekti. Þimdiye kadar NED’in bölgeye dahli minimum düzeydeydi. NED, 2003’te Afganistan’a gitti. Kendi web sitesine göre NED “demokrasi ve pazar ekonomisi inþa etmek için daha dayanýklý ve daha çeþitli bir çaba göstermek için Afganistan’da iþ ortaklýklarý kurmaya ve güçlendirmeye” karar verdi. Ortaya çýkan STK’larý destekledi.
Ýþgal altýndaki Irak’taki özellikle de kuzeydeki STK’lar benzer amaçlarla finanse edildiler. Yerel örgütler NED tarafýndan desteklendiler ve çabucak ona baðlý bir hale geldiler. Demokrasi için mücadele bayraklarý altýnda onlar çýkarlarý nadiren yerli halk ile örtüþen bir sistem için çalýþýyorlar.
Bir STK için benzersiz bir þekilde NED’in baþkaný her yýl faaliyetlerinin muhasebesini yapmak üzere ABD senatosunun Dýþ Ýliþkiler Komitesi’nin önüne çýkar. Haziran 2006’da Carl Gershman (Nisan 1984’ten beri NED’in baþkaný) demokrasiyi desteklemek için daha fazla fon için acil bir baþvuruda bulundu. Rusya, Belarus, Özbekistan, Venezüella ve Mýsýr’daki STK’larýn “yarý totaliter” hükümetlerle çatýþmak için daha fazlasýna ihtiyaç duyduklarýný iddia etti. Gershman, daha sonra “Demokrasi Teþviki: Avrupa Tarzý” adýndaki konferans esnasýnda Avrupa Parlamentosu’na benzer bir konuþma yaptý.
William Blum’a göre NED’in temel felsefesi þöyle; toplumlar “serbest giriþim ve sýnýf iþbirliðinin sisteminde daha iyi hizmet görürler… ve hükümetlerin ekonomiye çok az müdahale etmeleri durumunda. Bir serbest pazar ekonomisi; demokrasi, reform ve büyümeye eþittir ve yabancý yatýrýmýn faziletleri vurgulanmýþtýr. NED’in raporlarý sürekli demokrasi ile ilgili fakat onlarýn kafasýndaki bu anlayýþ olsa olsa mekanik politik demokrasinin basit bir ölçüsü olabilir, güçlüleri tehdit eden ekonomik demokrasi olamaz.”
Küresel savaþýn bir silahý
Eylül 1989’da BM Genel Kurulu’nda konuþan baþkan I. Bush özgür dünyanýn karþý karþýya kaldýðý meydan okumanýn, özgürlük kurumlarýný takviye etmeyi mecbur kýldýðýný ileri sürdü. ABD tarafýndan cesaretlendirilen Kanada parlamentosu 1988’de NED tarzýnda bir kurum olan Haklar ve Demokrasi Kurumu’nu kurdu. Ýsveç, Uluslar arasý Özgürlük Merkezi, Hollanda, Alfred Mozer Vakfý, Fransa (Sosyalist Parti ile baðlantýlý olan) Robert Schuman ve Jean Jaurès vakýflarý ile bu modayý takip etti.
Aðý geniþlerken NED, dünya çapýnda 6,000 projeyi koordine etmek için Demokrasi Projeleri Veritabaný hazýrladý. Ayný zamanda “baðýmsýz kuruluþlarý, üniversite merkezli çalýþma merkezlerini ve politik partilere baðlý araþtýrma programlarýný, iþçi sendikalarýný, demokrasi bilginleri ve aktivistler arasýndaki baðlantýlarý kolaylaþtýrmak için demokrasi ve insan haklarý hareketlerini” buluþturmak için Demokrasi Araþtýrma Enstitüleri Aðý’ný kurdu. (12) NED, “dünya genelinde özgür ve baðýmsýz medyanýn desteklenmesini güçlendirmek amacýyla geniþ çapta medya uzmanlarýný buluþturan” Uluslararasý Medya Destek Merkezi’ne ev sahipliði yapýyor. (13)
Carl Gershman, Dýþiþleri Bakanlýðý’nýn resmi web sitesinde bütün bu vakýflarýn, insan ve örgütlerin “dünya genelinde demokrasi için bir hareket inþa etmeye”, kendi merkezinde NED ile aðlarýn bir aðýnýn oluþturulmasýna katkýda bulunduðunu deklare etti. Aða giren diðer vakýflar: Almanya’da Friedrich Ebert Vakfý, Ýsveç’te Pablo Iglesias Vakfý, Avusturya’da Renner Enstitüsü ve Ýspanya Sosyalist Ýþçi Partisi ile baðlantýlý olan Pablo Iglesias Vakfý.
1996’da NED’in bütçe artýþýný haklýlaþtýrmak için aydýnlatýcý bir rapor Kongre’ye sunuldu: “ABD, Amerikalýlarýn çýkarlarý ve deðerleri dünya genelinde çok çeþitli anti-demokratik güçlerden gelen sürekli ideolojik saldýrýlar altýnda iken dýþ politikada etkili olan böyle bir araçtan vazgeçemez… Amerikalýlarýn çýkar ve deðerleri hala derinden deðiþmeyen komünist rejimler, neo-komünistler, saldýrgan diktatörlükler, radikal milliyetçiler ve Ýslamcý fundamentalistler tarafýndan tehdit edilmektedirler. Bu gerçeði göz önüne aldýðýmýzda ABD, özgürlük ve açýk toplumun bu düþmanlarýna ideolojik savaþ alanýný teslim edemez.” (14) Üç yýl sonra Dýþiþleri Komitesi’nin baþkaný Benjamin Gilman ayný hizaya geldi.
Blum’un vurguladýðý gibi: “Yapýlan þey; (CIA tarafýndan yapýlan) birçok berbat iþin ismi kulaða hoþ gelen yeni bir örgüte tevdi edilmesiydi. NED’in kurulmasý bir þaheserdi. Politikanýn, halkla iliþkilerin ve kötümserliðin bir þaheseriydi.”
*Hernando Calvo Ospina bir gazeteci ve Bacardi (alkollü içkiler üreten Don Facundo Bacardí Massó tarafýndan Ýspanya’da kurulan dünya çapýndaki aile þirketine atfen ‘ç.n’): Gizli Savaþ kitabýnýn yazarýdýr. (Pluto Press, Londra, 2002)
(1) The Washington Post, 22 Eylül 1991.
(2) www.ned.org/about/nedhistory.html. CIA’nin entelektüelleri kullanmasý konusunda Frances Stonor Saunders’ýn Masraflarý Kim Üstleniyor? CIA ve Kültürel Soðuk Savaþ (Granta Books, Londra, 2000) adlý kitabýna bakýnýz.
(3) www.ned.org/about/nedhistory.html
(4) Diðerleri Friedrich Ebert Vakfý (Sosyal Demokrat Parti), Hanns Seidel Vakfý (Hýristiyan Sosyal Birliði), Friedrich Naumann Vakfý (Özgür Demokratik Parti).
(5) http://www.fas.org/irp/offdocs/nsdd...
(6) www.ned.org/about/reagan-060...
(7) www.ned.org/about/reagan-121...
* Bu kavram kaynaðýný Nikaragua’da 1930’larda anti-emperyalist savaþým veren Augusto César Sandino’dan almaktadýr. Sandinista Ulusal Özgürlük Cephesi halk cephesinin solcu ilkeleri üzerinde kuruldu ve Somoza politik hanedanýný devirerek 1979 dan 1990’a kadar 11 yýl Nikaragua’ya hükmetti.
(8) Nicolas Guilhot,"Le National Endowment for Democracy", Actes de la recherche en sciences sociales, 139, Paris, Eylül 2001.
(9) Gerald Sussman,"Demokrasi Desteði’nin Mitleri”: Sovyet Sonrasý Doðu Avrupa’daki ABD politik müdahalesi”, Aylýk Bülten, Cilt 58, no 7, New York, Aralýk 2006.
(10) Guilhot, age.
(11) Eva Golinger, Chávez Kodu: Venezüella’daki ABD müdahalesini Kýrma (Pluto Press, Londra, 2006).
(12) www.wmd.org/ndri/ndri.html
(13) www.ned.org/about/cima.html
(14) James A Phillips ve Kim R Holmes, "Demokraside Ulusal Baðýþ: Geleceðe Yapýlmýþ Basiretli Bir Yatýrým”, Miras Vakfý, (The Heritage Foundation), Ýdareci Memorandumu, Washington DC, 13 Eylül 1996.
(Bu makale Ali Karakuþ)
RSS 2.0